CICHY BOHATER
wspomnienie o księdzu Józefie Początku

Na cmentarzu parafialnym w Wadowicach Górnych, pośród marmurowych nagrobków i drewnianych krzyży, stoi skromny pomnik wyciosany z czerwonego kamienia trembowelskiego. Pomimo odciskającego swe piętno upływu czasu, każdy przechodzący może odczytać widniejący pod małym oszklonym portretem napis:"Ksiądz Józef Początek, Rzymsko - Katolicki Duchowny, Męczennik za Wiarę i Ojczyznę w latach 1918 - 1920 /.../".
Dla większości tutejszych parafian to postać znana. Dla młodszych i odwiedzających wadowicki cmentarz po raz pierwszy to często powód, by na chwilę przystanąć, zadumać się, zapytać - kim był ...?
pełny tekst


"WSI SPOKOJNA, WSI WESOŁA"
czyli wiejskie życie dawniej

/.../ Mieszkańcy ciężko pracowali na dworskim i własnych poletkach. Zboże zbierano przy pomocy sierpów. Żniwny krajobraz pól przedstawiał mnóstwo kopek stawianych ze snopków - dziesiątek i mendli. Na ścierniskach często można było spotkać młode dziewczyny i chłopców boso, ciągnących za sobą wielkie drewniane grabie. Aby żaden kłos się nie zmarnował grabienie ściernisk było konieczne. Po żniwach, na polach dworskich, dzieci chłopskie zbierały pozostawiane gdzieniegdzie kłosy pszenicy, przez co często przeganiane były przez jeżdżącego na koniu, z biczem u pasa, ekonoma dworskiego /.../.
pełny tekst

Z PAMIĘTNIKA JANINY CZOPYKÓWNY
/.../ Zaczęto mówić po co jakieś nauki, zebrania młodzieży nie tylko męskiej, ale i żeńskiej, przecież to może byd demoralizacja i zgorszenie. Ksiądz proboszcz poznawszy, że jeśli chłop zorganizuje się i zjednoczy, to wówczas zedrze osłonę ciemnoty i nie da się nikomu oszukiwać. Wobec tego podczas kazań zaczyna nazywać nas wywrotowcami, bolszewikami , bezbożnikami i posądza nas, a ostrzega parafian, że my szerzymy komunizm, taki jak w Rosji sowieckiej. Odbywały się modły do Boga o nasze nawrócenie i zaczyna odmawiał członkom koła obrzędów kościelnych, jak np. rozgrzeszeń przy spowiedzi, (stwarza) różne przeszkody przy ślubach, pogrzebach i chrztach /.../.
pełny tekst (pdf)

W STAŁYM ZAGROŻENIU
wspomnienia Stanisława Walczaka o wadowickich Żydach z okresu wojny

/.../ Pamiętam jak ich wywozili, popychali do stojących wozów. Wracając ze szkoły wraz z innymi dziećmi oglądałem te sceny. Najgorsi byli Niemcy z Mielca, którzy nadzorowali przebieg wysiedleń. Bali się ich wszyscy, także granatowa policja. Pozwolili im zabrać toboły i podręczny bagaż. Najmłodsza Baila pojechała zapłakana z rodzicami, a dwaj bracia ukryli się. Koczowali w zagajnikach, sprzyjał im tutejszy krajobraz, wykorzystywali nierówności terenowe i zarośla, które dobrze znali. W lecie można było wegetować, bo rozrzucone pośród krzaków pola dostarczały pożywienia. Mówiono żartobliwie, że Żydów można było spotkać częściej, niż zająca czy sarenkę /.../.
pełny tekst

OCALONY
wspomnienia Józefa Kagana o Żydach z okresu wojny

/.../ Żydów znaliśmy sprzed wojny i to z dobrej strony. Nasza przyjaźń datowała się od 1914 roku z rodziną Lejby, właściciela dworu, od którego dziadek kupił 20 morgów ziemi. Zostało mu jeszcze 50 morgów, ale dworek ubożał, kurczył się, choć wciąż trwał. Lejb był uczciwym, życzliwym sąsiadem. Zmarł przed 1939 rokiem. Została wdowa z córką Alką i synem Aronem. Przeżywali wielkie rozterki, gdy zbliżało się wysiedlenie do gett. Niemcy wyrzucili ich na wieś, a dwór przejął Pełczyński z poznańskiego /.../.
pełny tekst (pdf)

MORD W KOSÓWCE
wspomnienia Rudolfa Pietrasa o Żydach z okresu wojny

Relacja ta jest kolejnym zapisem wstrząsającej prawdy o czasach panowania zbrodni i w szczególny sposób skłania do przemyślenia oraz odpowiedzi na pytanie, czy rzeczywiście koszmar okupacji winien ulec zapomnieniu, czy też, odwrotnie, ma być utrwalony w słowie pisanym, żeby stanowić ostrzeżenie dla przyszłych pokoleń. Z upływem lat coraz trudniej jest dochodzić prawdy o tym, co działo się u nas w czasie wojny /.../
Sulima z rodziną ukrywał się w odległej o 1 km wsi o nazwie Kosówka, gdzie urządził sobie bunkier w wale potoku. Dół był obszerny w suchym miejscu i nieźle zamaskowany, osłaniały go zwisające gałęzie. Niemcy zjawili się niespodziewanie wieczorem, otoczyli i kazali wychodzić. Jeden spośród mężczyzn rzucił się do ucieczki, oddalił się znacznie, ale też padł zabity. Huk wystrzałów i krzyk ofiar budził grozę we wsi. Tak zginęło 14 osób /.../.
pełny tekst (pdf)

Sto lat kościoła w Wadowicach Górnych

Sto lat kościoła w Wadowicach Górnych


Wadowice Górne z lotu ptaka - stan obecny
Z lotu ptaka centrum Wadowic Górnych wygląda całkiem okazale. W niczym już nie przypomina starej, typowo polskiej wsi. Tamto wszystko minęło, pozostało jedynie w w starych tekstach i fotografiach oraz w pamięci najstarszych mieszkańców. Tamte czasy miały jednak swój niepowtarzalny urok...

Ze "Słownik Królestwa Polskiego" z roku 1880 dowiadujemy się np.:

Wadowice Górne, wś. pow. Mielecki, na płd. od poprzedniej, wzn. 180 mt. npm. Łączy się drogą gminną z gościńcem wiodącym z Mielca do Radomyśla (8’3 klm.). Do gminy należą wólki: Piaski 67 dm., Podlesie 3 dm. i Zadwórze 73 dm. Cała gmina liczy 177 dm. i 843 mk. 802 rz.-kat. i 41 izr.
Na obszarze tabular. stoi 23 dm., zamieszkałych przez 112 osób, z których 100 rz.-kat. i 12 izr., 90 Pol. i 22 Niem. Obszar tabularny należy do probostwa miejscowego, składa się z 1 mr. 1030 sąż. roli, 1284 sąż. org., 2 mr. 740 sąż. past., 238 sąż. nieuk. i 1434 sąż. parcel budowl.; pos. mn. wraz z rozparcelowanym dawnym obszarem dwors. wynosi 1194 roli, 51 łąk i 48 mr. past. We wsi jest par. rz.-kat. z kościołem drewn. i szkoła ludowa.
Parafię erygował za Zygmunta I Stanisław Tarnowski, kasztelan sądecki, jednak później zajęli kościół protestanci i zabrali uposażenie probostwa. Dopiero 25 lipca 1585 r. odnowił parafię Jan Tarnowski, wnuk pierwszego założyciela. Parafia należy do dyec. Tarnowskiej, dek. radomyskiego, obejmuje wsi: Wadowice Dolne z Kopa-ninami, Wampierzów z Prebendowem, Józefowem, Zabrniem i Wychylówką, Wolą Wadowską ze Smykowem, Borem, Różnicą, Kądzielnią i Kosówką. W r. 1508 wś ta stanowi część klucza żochowskiego dóbr Stanisława Tarnowskiego (Pawiński, Małop., 469).
W r. 1536 (ibid., 503) podają lustratorowie o wsi „Vadowicze” następne szczegóły: Jest w tej wsi 20 kmieci płacących 15 grzyw., karczma (pół grzyw.), zagrodnik (6 gr.), dają owsa 40 korcy, kur 40, jaja, sery i t. d., odrabiają pańszczyznę do Rzemienia. We wsi jest sadzawka i młyn. Lasy dębowe dają dochodu 20 d0 30 złotych ( za wypas), według tego jak żołądź obrodzi. W r. 1581 (ibid., 254) W. miały 26 km. na 13 łan., sołtysa na łanie, 10 zagr. z rolami, 8 chałupn., 6 komor. Z bydł., 4 komor. bez byd. i 8 rzem. W ostatnich czasach nalezały W. do Wisłockich. Graniczą na wsch. z Piątkowicami, na płd. ze Zgórskiem, na zach. z Izbiskami.

Wadowice Dolne, wś, pow. Mielecki, w piaszczystej równinie nadwiślańskiej, wzn. 175 mt. npm., na praw. Brzegu pot. Partyńskiego (praw. Dopł. Brenia). Gmina składa się z rozrzuconych grup domów, tworzących wólki: Kopacz 10 dm., Kopaniny 24 dm., Podedworze 15 dm. i Zarzyce 9 dm. Właściwa wś ma 83 dm. Do składu gm. należy ogółem 141 dm. i 665 mk.,639 rz.-kat. i 26 izr.
Obszar tabularny ma osady: Apolinary, Dożywocie i Pustków, 2 dm. i 28 mk. We wsi jest szkoła ludowa. Posiadł. tabularna (Wawrzyńca Jarosza) ma 3 karczmy i 576 mr. roli, 242 mr. łąk, 3 mr.520 sąż. ogr., 8 mr. past., 1 mr. nieuk. i 2 mr. 890 sąż. parcel budowl.; pos. mn. 439 roli, 36 łąk i ogr. i 89 mr. past. Par. rz.-kat. w sąsiednich Wadowicach Górnych.
Wś została założoną prawdopodobnie w końcu XVI albo z początkiem XVII w. na rubieży puszczy sandomierskiej, w doborach Tarnowskich. Spisy z r. 1581 wymieniają tylko Wadowice Górne. W. Dolne graniczą płn. z Wampierzowem, na zach. z Wadowską Wolą, na płd. z Izbiskami i Wadowicami Górnemi a na wsch. z borem Wychylówką.

Wadowska Wola, wś, pow. mielecki, w równinie nadwiślańskiej, na lew. brzegu pot. Jamnicy (dopł. Brenia), rozciąga się długą ulicą wzdłuż drogi z Izbisk do Suchegogruntu. Do gminy należą wólki: Bór 37 dm., Kosówka 40 dm., Róznica 21 dm., Pastwiska 14 dm. i Smyków 22 dm. Cała gmina ma 312 dm. i 1475 mk. (735 męż., 740 kob.), 1429 rz.-kat. i 46 izr.
Obszar tabularny (z osadami: Kądzielnią, Wierzchowiny, Podkanie, Zalesie i Ko-sówką) ma 7 dm., 95 mk., w tem 10 izr. We wsi jest szkoła ludowa. Własność więk. dzieli się na dwie części (Konstancyi Szymańskiej i Heleny hr. Husarzewskiej); pierwsza ma 2 karczmy, młyn i folwark i składa się z 573 mr. roli, 10 mr. łąk, 1 mr. 530 sąż. ogr., 4 mr. past., 40 mr. lasu, 1 mr. moczarów, 17 mr. nieuk. i 2 mr. 84 sąż. parcel budowl.; druga ma karczmę i 188 mr. roli, 79 mr. łąk, 490 sąż. ogr., 12 mr. past., 1 mr. nieużyt. i 1 mr. 148 sąż. parcel budowl. Pos. mn. liczy 1365 roli. 237 łąk i ogr. i 375 mr. past.
W spisach pobor. do r. 1662 nie spotykamy tej wsi. Graniczy na płd. z Izbiskami i Jamami, na zach. z Suchymgruntem, na płn. z Załużem, Słupiem i Wampierzowem a na płd. z Wadowicami Dolnemi.

Wampierzów
wg. Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego
Warszawa [1892, obj. 12, p.933]


Jest to wieś w powiecie Mielec, położona na piaszczystej, płaskiej równinie na prawym brzegu, a także na zachodzie rzeki Bren.
Jest to około 11,2 kilometrów na północ od Radomyśla, rozciąga się wzdłuż drogi od rzeki Breń w kierunku lasu Wychylow.
W skład wchodzą: Cegielnia, 16 domów, Gorki, z dwoma domami, Józefów, z 53 domami; Kasale, z 3 domami; Podbudzyn z 57 domami, Podlesie, z 40 domami, i Zabrnie, z 36 domami. W rejonie dworu, istnieje kolonia niemiecka Prebendow z 37 domami. Razem wieś ma 343 domów i 2070 mieszkańców (962 mężczyzn i 1108 kobiet), z czego 1965 to katolicy i 105 Żydzi. We wsi jest szkoła publiczna. Wampierzów tab.- ponad 339 morgów pól, 70 morgów łąki i 2061.5 metrów ogrodu, 24 morgów pastwisk, 10 morgów nieużytków i 2 morgi 1054 metrów w budynkach. W rzeczywistości ma ona 1577 morgów pól, 312 morgów łąki, 258 morgów pastwisk i 4 morgów lasu. Pustkowia są wypełnione piaskiem. Długosz nie wspomina tej wioski.
W 1581 (wg. Pawinski, Małopolska, strona 255) Wampierzow była to wieś Jana Tarnowskiego, gdyż mają 12 chłopów, 5 łan ziemi i 6 gospodarstw z przyległymi polami, także gospodarstw bez bydła oraz 2 rzemieślników.
Graniczy od północy z: Kawęczyn i Bren Osuchow i Ziempniow i Supce, na zachodzie z Zaturze, na południu z Waldowa Woli, Wadowice Dolne i Górne Wadowice .



drzwi zewnetrzne | ebooki poradniki | Powiększanie Biustu | Sekrety Kobiet | Hotele